Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

II RP

Krwawa strzelanina na maturze w Wilnie. "Widok ponad wszelki opis przerażający"

Dokładnie 100 lat temu, 6 maja 1925 roku, podczas egzaminu maturalnego w gimnazjum im. Joachima Lelewela w Wilnie doszło do krwawej strzelaniny. W jej wyniku śmierć poniosło pięć osób, w tym dwóch zamachowców, którzy do przeprowadzenia ataku wykorzystali rewolwery i granaty. Była to największa strzelanina szkolna w historii Polski i jedno z pierwszych tego typu wydarzeń na świecie. Zobacz więcej na temat:  matura Wilno II Rzeczpospolita zamach

Historia matury i jej początki sprzed dwóch stuleci

- Pierwsza matura miała miejsce w 1789 roku, wprowadzona przez barona Karla von Zedlitza – mówił w Polskim Radiu historyk Łukasz Przybyłek. Jak przypomniał, był to czas, kiedy Prusy wprowadziły edukację powszechną i, właśnie, egzamin maturalny. – W Polsce pierwszą maturę zdawano w Księstwie Warszawskim, w szkołach departamentowych w 1812 roku – dodawał. Zobacz więcej na temat:  matura matura z języka polskiego edukacja Dwudziestolecie międzywojenne szkoła młodzież

Maurycy Zamoyski - zbyt łagodny na prezydenturę

Był wybitnym dyplomatą i człowiekiem, który miał istotny wkład w odzyskanie niepodległości. Najbardziej kojarzony jest jednak jako konkurent Gabriela Narutowicza w wyborach prezydenckich w 1922 roku. – Wybranie mojego ojca nie byłoby szczęśliwe dla niego. Był za mało twardy i bezwzględny, a takim niestety trzeba było być w tym czasie – wspominał po latach jego syn, Jan Zamoyski. Zobacz więcej na temat:  HISTORIA Maurycy Zamoyski Gabriel Narutowicz II Rzeczpospolita niepodległość odzyskanie niepodległości

Wojsko – filar II Rzeczypospolitej?

W dwudziestoleciu międzywojennym Wojsko Polskie nie było jedynie armią – było instytucją formującą obywateli, kształtującą kulturę i wpływającą na politykę. Dlaczego armia zyskała tak wyjątkowy status? Jakie były tego konsekwencje społeczne i polityczne? I czy to dziedzictwo przetrwało do dziś? W najnowszym odcinku podcastu „Rzeczypospolite” prof. Antoni Dudek rozmawia z prof. Marcinem Kruszyńskim – historykiem wojskowości z Uniwersytetu w Siedlcach i Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie. Zobacz więcej na temat:  Wojsko Polskie wojsko Antoni Dudek Dwójka II Rzeczpospolita podcast Rzeczypospolite historia Polski

O kulcie Marszałka Józefa Piłsudskiego opowiadają prof. Marcin Kula i prof. Jolanta Żyndul

7 kwietnia przypada 88 rocznica uchwalenia przez sejm ustawy  "O ochronie imienia Józefa Piłsudskiego, pierwszego Marszałka Polski", a 12 maja przypadają 99 rocznica wybuchu Zamachu Majowego oraz 90 rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego. O autorytarnych rządach Marszalka  i jego następców oraz kulcie jego osoby mówili profesor Marcin Kula i profesor Jolanta Żyndul Zobacz więcej na temat:  Grzegorz Kalinowski Dwudziestolecie międzywojenne rozwój

Inwestycje II RP. Jak wyglądała modernizacja Polski międzywojennej?

Modernizacja Polski przedwojennej obejmowała jednoczesną odbudowę państwa po zniszczeniach wojennych, próbę sklejania w jedną całość trzech zaborów i dogonienia zasobniejszego świata. - Wydaje się, że pokolenie, któremu przyszło odbudowywać państwo równocześnie było nastawione na naprawę wielu funkcji przejętych po państwach zaborczych - uważa prof. Rafała Matyja. Zobacz więcej na temat:  Grzegorz Kalinowski Dwudziestolecie międzywojenne rozwój

Katastrofy w II RP. Eugeniusz Bodo spowodował wypadek, w którym zginął jego przyjaciel

Na drogach i torach II Rzeczypospolitej dochodziło do wielu głośnych katastrof. Międzywojenne gazety rozpisywały się o wypadku samochodowym gwiazdora Eugeniusza Bodo, w którym zginął jego przyjaciel. O szczegółach rozmawiali Paweł Makowiec, Marek Teler i dr Adam Podlewski. Zobacz więcej na temat:  Grzegorz Kalinowski Eugeniusz Bodo Paweł Makowiec pociągi samoloty samochody Marek Teler Adam Podlewski Zobacz także

Katastrofy w II RP. Eugeniusz Bodo spowodował wypadek, w którym zginął jego przyjaciel

Na drogach i torach II Rzeczypospolitej dochodziło do wielu głośnych katastrof. Międzywojenne gazety rozpisywały się o wypadku samochodowym gwiazdora Eugeniusza Bodo, w którym zginął jego przyjaciel. Z kolei do dziś śledczy nie wyjaśnili sabotażu katastrofy pociągu pod Starogardem Gdańskim, gdzie zginęło 29 osób. W międzywojniu niespokojnie było również w powietrzu. Zobacz więcej na temat:  Grzegorz Kalinowski Eugeniusz Bodo Paweł Makowiec pociągi samoloty samochody Marek Teler Adam Podlewski Zobacz także

Kryzysy dwudziestolecia międzywojennego

Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce często bywa romantyzowane – jako czas odbudowy państwowości, wielkich nazwisk i spektakularnych zwycięstw. Ale rzeczywistość była znacznie bardziej brutalna. Wojna z bolszewikami, pucze, zamachy stanu, wielki głód na Kresach, hiperinflacja, upadki rządów, rozczarowujący sojusznicy i nadciągający cień kolejnej wojny – to tylko niektóre z wyzwań, z jakimi musiała mierzyć się II Rzeczpospolita. W najnowszym odcinku prof. Antoni Dudek rozmawia z dr. Andrzejem Krajewskim, historykiem i publicystą, autorem książki „Rzeczpospolita kryzysowa. Dwadzieścia lat spaceru po linie”. Zobacz więcej na temat:  Dwudziestolecie międzywojenne Antoni Dudek historia Polski podcast Andrzej Krajewski Rzeczypospolite

Janusz Jędrzejewicz. Autor reformy szkolnej II RP

- Dziś, gdy oglądam się za siebie, w odległość dziesięciu lat twardej pracy, szalonych zaiste triumfów i klęsk ciężkich, przez które przeszliśmy jako obóz ludzi walki, widzę tym wyraźniej, jak ciężkie podjęliśmy zadanie i uważam okres POW pod rosyjskim zaborem za najtrudniejsze zadanie z tych, które w ciągu lat wojny na nas spadły – pisał Janusz Jędrzejewicz w pamiętniku. Zobacz więcej na temat:  II Rzeczpospolita Legiony Polskie Polska Partia Socjalistyczna edukacja