Polskie Radio
Section05

historia Polski

Jacek Paśnik z książką "Wielki remont". Tak zmieniała się Polska po 2000 roku

"Wielki remont. Miejsca i ludzie w Polsce czasu euromodernizacji" to nowa książka Jacka Paśnika. - Przywiązujemy się do miejsc i nie ma w tym nic złego. Piszę m.in. o dworcu w Katowicach, który był klasykiem architektury brutalistycznej, a potem został zburzony. W jego miejscu stoi dziś galeria, i choć nowy obiekt naśladuje ten poprzedni, wiele osób żałuje tej zmiany - mówił gość Czwórki. - Nowoczesność w naturalny sposób zastępuje symbole poprzednich epok.
Zobacz więcej na temat:  Czwórka KSIĄŻKA Kasia Dydo Katarzyna Dydo

Szaleństwa Pana Grabowskiego. Słynny krakowski kronikarz doczekał się biografii

Historyk-samouk, kronikarz, kolekcjoner, pisarz, księgarz i odkrywca. Czy Ambroży Grabowski był najbardziej nietuzinkową osobowością w historii Krakowa? Całkiem prawdopodobne. – Nie chciałabym użyć słowa: wariat, ale coś z takiego wariactwa, z takiej niepokorności, przełamywania barier i schematów w nim było – mówiła na antenie Dwójki Marzena Florkowska, współautorka książki "Odkrywanie Krakowa. Wszystkie pasje Ambrożego Grabowskiego".
Zobacz więcej na temat:  Jan Kanty Zienko Kraków biografia kolekcjonowanie Dwójka KULTURA

101 lat temu powstał Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie

2 listopada 1925 roku w Warszawie odbyła się uroczystość złożenia szczątków Nieznanego Żołnierza w grobowcu znajdującym się w arkadach Pałacu Saskiego. Dziś, 2 listopada 2026 roku, mija 101 lat od tego wydarzenia. Grób Nieznanego Żołnierza pozostaje jednym z najważniejszych symboli pamięci narodowej w Polsce, upamiętniającym wszystkich żołnierzy, którzy polegli w walce o ojczyznę, a których tożsamości nie udało się ustalić.
Zobacz więcej na temat:  Grób Nieznanego Żołnierza Warszawa Pałac Saski

Muzeum Pamięci Sybiru otworzyło wystawy w Kolumbii i Chile

Muzeum Pamięci Sybiru otworzyło dwie wystawy w Ameryce Południowej – w kolumbijskim Medellín oraz w Santiago de Chile. Ekspozycje przybliżają zagranicznej publiczności losy obywateli II Rzeczypospolitej deportowanych w głąb Związku Sowieckiego. Obie wystawy powstały we współpracy z miejscowymi instytucjami zajmującymi się dokumentowaniem przemocy i upamiętnianiem jej ofiar.
Zobacz więcej na temat:  Kolumbia Chile II wojna światowa Związek Sowiecki

Staszic w podróży. Społeczne refleksje w dzienniku z europejskich wojaży

Podróżować to porównywać. Nawet jeśli nie tego chcemy, za każdym obcym miastem, krajobrazem, obyczajem czy instytucją pojawia się pytanie o własny kraj. Czy u nas mogłoby być tak samo? Czy powinno być? A może właśnie to, co wydawało nam się zacofaniem, ma swoje nieoczekiwane zalety? W najbliższej odsłonie cyklu "Stanisław Staszic - obywatel użyteczny" pochylimy się nad unikalnym źródłem: dziennikiem podróży naszego bohatera.
Zobacz więcej na temat:  Michał Nowak Stanisław Staszic Dwójka

Anna Jagiellonka wraca na Wawel. Kim naprawdę była królowa?

Królowa, ostatnia przedstawicielka jednej z najważniejszych dynastii w dziejach Polski, fundatorka i sprawna uczestniczka politycznej gry. Anna Jagiellonka przez wieki pozostawała w cieniu pozostałych przedstawicieli swojego rodu. Poświęcona jej wystawa na Zamku Królewskim na Wawelu pokazuje władczynię, która nie tylko odziedziczyła jagiellońskie dziedzictwo, ale także świadomie budowała pamięć o potędze dynastii.
Zobacz więcej na temat:  Wawel Andrzej Betlej herstoria dynastia Jagiellonów Kraków królowie Polski Dwójka KULTURA SZTUKA

Breda oddała hołd polskim wyzwolicielom. Marszałek Senatu uczciła pamięć żołnierzy generała Maczka

W Bredzie odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę wyzwolenia miasta przez 1. Polską Dywizję Pancerną pod dowództwem generała Stanisława Maczka. W obchodach uczestniczyła marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, która podkreśliła znaczenie polsko-holenderskiej przyjaźni i zasługi polskich żołnierzy, którzy wyzwolili miasto, oszczędzając je przed zniszczeniem.
Zobacz więcej na temat:  Stanisław Maczek Polonia Holandia Breda Senat II wojna światowa Małgorzata Kidawa-Błońska

Breda uczci polskich wyzwolicieli. Przed nami obchody 82. rocznicy wyzwolenia miasta

Nie zburzyli miasta i zdobyli wdzięczność jego mieszkańców na pokolenia. Tak holenderska Breda pamięta polskich żołnierzy generała Stanisława Maczka, którzy wyzwolili ją w październiku 1944 roku. W dniach 24 i 25 października 2026 roku Holendrzy i Polacy ponownie spotkają się, by uczcić bohaterów. W programie znalazły się uroczystości na cmentarzach wojskowych, ceremonia w centrum miasta i koncert polskiej orkiestry wojskowej.
Zobacz więcej na temat:  Stanisław Maczek Ministerstwo Spraw Zagranicznych Senat Holandia Breda II wojna światowa Wojsko Polskie Czołg

Ferdynand Radziwiłł. Książę, parlamentarzysta i obrońca polskości

Ferdynand Fryderyk Radziwiłł był jednym z najważniejszych polskich polityków okresu zaborów. Przez dziesięciolecia bronił praw Polaków w parlamentach pruskim i niemieckim, sprzeciwiał się germanizacji oraz wspierał rozwój lokalnych społeczności. Po odzyskaniu niepodległości uczestniczył w pracach Sejmu Ustawodawczego, zapisując się w historii jako orędownik polskości i działacz społeczny.
Zobacz więcej na temat:  Radziwiłłowie polityka

Inny czas, te same emocje. Konkurs Wieniawskiego we wspomnieniach uczestników

Przebieg trwającego 17. Konkursu Wieniawskiego śledzimy w radiu, telewizji i w internecie, najświeższych informacji dostarczają nam social media, a uczestnikom towarzyszy batalion komentatorów, fotoreporterów i dziennikarzy. A jaki obraz rywalizacji zachował się w pamięci jego uczestników sprzed kilkudziesięciu lat? Wspomnień wybranych bohaterek i bohaterów z kart historii konkursu słuchaliśmy przez cały tydzień w cyklu "Zapiski ze współczesności".
Zobacz więcej na temat:  Małgorzata Szymankiewicz Konkurs Wieniawskiego Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. H. Wieniawskiego muzyka klasyczna archiwum Dwójka KULTURA Wanda Wiłkomirska Grażyna Bacewicz Igor Iwanow Stanisław Wisłocki

Zapomniane dziedzictwo? Poetyckie fotografie Radka Jaworskiego z Dolnego Śląska

Dolny Śląsk, region o zaplątanej, trudnej historii, w której przemieszały się losy wielu kultur i nacji. Radek Jaworski, kulturoznawca i fotograf, przygląda się tej przestrzeni od wielu lat. Wizualny zapis jego poszukiwań można oglądać na wystawie "Zapomniane – Dolny Śląsk" w warszawskim Muzeum Niepodległości przez cały październik.
Zobacz więcej na temat:  fotografia Dolny Śląsk architektura KULTURA Muzeum Niepodległości w Warszawie Dwójka

Rzeczpospolita Zakopiańska. Jak Zakopane ogłosiło wierność wolnej Polsce

13 października 1918 roku w Zakopanem rozpoczął się wyjątkowy epizod w historii odzyskiwania przez Polskę niepodległości. Mieszkańcy miasta powołali Organizację Narodową, a jej przewodnictwo powierzono Stefanowi Żeromskiemu. Kilkanaście dni później zakopiańscy działacze przejęli władzę z rąk Austriaków. Tak narodziła się Rzeczpospolita Zakopiańska, lokalna inicjatywa niepodległościowa, która stała się symbolem patriotycznej mobilizacji u schyłku I wojny światowej.
Zobacz więcej na temat:  Rzeczpospolita Zakopane

Czas kobiet. Inne spojrzenie na lata 80. na nowej wystawie w DSH

Epoka fermentu – tak o dekadzie lat 80. mówią kuratorki wystawy fotograficznej, którą od października możemy oglądać w warszawskim Domu Spotkań z Historią. Projekt "Lata 80. patrzą na nas" buduje wielowątkową opowieść w oparciu o źródła archiwalne, oddając głos grupie, która pozostawała dotąd w historycznym cieniu: kobietom.
Zobacz więcej na temat:  Dom Spotkań z Historią fotografia herstoria lata 80 Dwójka KULTURA